شاید شما نیز مانند بسیاری از افراد نام یخ خشک را شنیده باشید و حتی از آن در مواردی بهره برده باشید. اما آیا تاکنون از خود پرسیده اید که این یخ چیست و چرا با این نام شناخته می شود؟ این یخ با نام لاتین dry ice نیز شناخته می شود و کاربرد های متنوع و جالبی دارد که در این مقاله قصد داریم راجع به آن ها صحبت کنیم. بنابراین اگر تمایل دارید تا راجع به این ماده بیشتر بدانید و تفاوت این یخ را با یخ های معمولی متوجه شوید و یا حتی از طرز ساخت و نوع استفاده از آن اطلاعاتی کسب کنید با ما تا انتهای مقاله همراه باشید.

اولین بار چه کسی از یخ خشک سخن به میان آورد؟

یک مخترع اهل کشور فرانسه به نام «آدرین ژان پیر تیلوریه» (Adrien-Jean-Pierre Thilorier) برای اولین بار از این نوع یخ سخن به میان آورد. او در طی آزمایشاتی که انجام می داد مشاهداتی داشت که توجه او را جلب کرده بود. این مخترع گزارشات خود را این چنین توصیف کرده بود که در هنگام باز کردن یک سیلندر حاوی دی اکسید کربن ابتدا مقدار زیادی از کربن دی اکسید تبخیر می شود و سپس مقداری یخ خشک باقی می ماند.

با وجود گزارش و مشاهداتی که توسط مخترع فرانسوی ارائه شد، گواهی اختراع برای dry ice توسط شخص دیگری به نام ، «توماس اسلیت» (Thomas Slate) در سال 1924 گرفته شد و این شخص اولین فردی بود که این ماده را به صنعت معرفی کرد و نقطه آغازی برای فروش و کاربرد های متنوع از آن را به وجود آورد. یک سال بعد از گرفتن گواهی اختراع شرکت DryIce این ماده را به عنوان یک محصول تجاری به بازار عرضه کرد.

یخ خشک چگونه تولید می شود؟

برای تولید این ماده از گاز کربن دی اکسید استفاده می شود. بدین منظور ابتدا لازم است تا گاز کربن دی اکسید به مایع تبدیل شود. برای تبدیل گاز کربن دی اکسید به مایع، ابتدا روی گاز دی اکسید کربن فشاری معادل 60 بار در دمای اتاق، اعمال می شود تا به صورت مایع در آید. بعد از به دست آمدن مایع برای تولید یخ خشک لازم است تا آن را به کمک یک شیر انبساط با فشار اتمسفریک به محفظه ای از دستگاه پمپ می کنند، بدیهی است که مایع بعد از تحمل این میزان از فشار به گاز تبدیل می شود. گاز در این مرحله به شدت منبسط شده و تا دمای انجماد خود (منفی  109 درجه فارنهایت) خنک می شود، بدین ترتیب به برف کربن دی اکسید تبدیل می شود. اما کار در اینجا به اتمام نمی رسد و بعد از این مرحله روی برف دی اکسید کربن به دست آمده نیز، فشار زیادی اعمال می شود که این اعمال فشار باعث می شود برف دی اکسید کربن به بلوک dry ice تبدیل شود.

بنر روش های نگهداری از یخ خشک به همراه تصوریری از یخ خشک در حال تبخیر

بهترین روش نگهداری از یخ خشک چیست؟

همانطور که متوجه شدیم این یخ از CO2 تشکیل می شود بنابراین لازم است تا برای نگهداری از آن از یک ظرف عایق بهره ببریم. ظرف عایق کمک می کند تا سرعت تصعید یخ ( تبدیل جامد به گاز ) کم شود. در اکثر مواقع توصیه به استفاده از جعبه ای با جنس پلی استایرن، برای نگهداری یخ می شود.

دقت کنید که بهتر است یخ خشک را کمی قبل از زمانی که به آن احتیاج دارید، خریداری کنید. مثلا چند ساعت قبل از استفاده آن را خریداری و به خوبی از آن نگهداری کنید. زیرا یخ کربن دی اکسید برای مدت طولانی ماندگاری ندارد برای مثال 24 پوند از این یخ در طی مدت زمانی 24 ساعت می تواند به گاز تبدیل شود.

مزیت یخ خشک نسبت به یخ معمولی چیست؟

تا اینجا مطالبی را راجع به یخ کربن دی اکسید آموختیم اما ممکن است در ذهن شما نیز این سوال مطرح شود که این ماده چه مزیت هایی نسبت به یخ معمولی دارد؟

  • سرمای تولید شده از یخ کربن دی اکسید بسیار بیشتر از یک یخ معمولی می باشد. علت این اتفاق نیز کاملا روشن و مربوط به نحوه تولید و انجماد هر دو نوع یخ می باشد. یخ کربن دی اکسید در دمایی معادل منفی 109.3 درجه فارنهایت یا منفی78.5 درجه سانتی گراد منجمد می شود، اما در تولید یخ معمولی آب به دمای 32 درجه فارنهایت یا 0 درجه سانتی گراد می رسد و سپس منجمد می شود. بنابراین بسیار روشن است که سرمای تولید شده از یخ معمولی بسیار کمتر از یخ خشک می باشد.
  • اگر به فرآیند ذوب شدن یخ کربن دی اکسید دقت کرده باشید به خوبی متوجه این موضوع خواهید شد که هنگام ذوب این یخ هیچ گونه اثر خیسی مشاهده نمی کنید. این مورد مزیت بسیار خوبی برای نگهداری مواد می باشد. در واقع این نکته بازتاب این موضوع است که یخ کربن دی اکسید بدون خیس کردن مواد می تواند آن ها را در دمایی بسیار سرد نگه داری کند. علت این اتفاق نیز این است که dry ice برخلاف یخ معمولی به مایع تبدیل نمی شود، و مستقیما از جامد به گاز تبدیل می شود.
  • نگهداری مواد در کنار یخ کربن دی اکسید به آسانی انجام شده و بر خلاف یخ معمولی باعث ایجاد بو و یا مزه در مواد غذایی نمی شود.
  • چگالی بسیار بالایی که یخ کربن دی اکسید نسبت به یخ معمولی دارد این امکان را فراهم می آورد تا در یک وزن مساوی با یخ معمولی نسبت به یخ معمولی حجم کمتری را اشغال کند و به همین دلیل حمل و نقل و نگهداری یخ خشک بسیار آسان است.
  • مدت زمان مورد نیاز برای این که یخ کربن دی اکسید منجمد شود، نسبت به یخ عادی کمتر بوده و بدین ترتیب سریع تر در دسترس قرار می گیرد.

بنر استفاده های جذاب از یخ خشک به همراه تصویر استفاده از یخ خشک در صنایع غذایی

استفاده های جذاب و بسیار زیاد از یخ خشک

  • همانطور که قبلا نیز اشاره شد این ماده برای نگهداری مواد بسیار مفید است. برای مثال برای نگهداری واکسن کرونا یا COVID-19 بسیار پرکاربرد می باشد.یخ کربن دی اکسید برای بسته بندی موادی مانند نمونه های بیولوژیکی یا انواع بستنی نیز کاربرد دارد. زیرا در بسته بندی این مواد نباید از خنک کننده های مکانیکی استفاده شود.
  • استفاده بسیار جالب و البته زیبایی که از این یخ می شود برای ایجاد دود و مه های غلیظ در صحنه های فیلم برداری، در تئاتر ها و در کلوپ های شبانه می باشد. نحوه استفاده از یخ کربن دی اکسید در این گونه موارد بدین گونه است که یخ را داخل آب قرار می دهند و بدین ترتیب روند تصعید آن را سرعت می بخشند. سپس ابرهایی غلیظ و دود مانند از آن حاصل می شود.
  • با توجه به این که یخ خشک از کربن دی اکسید تشکیل شده است و پشه ها و سایر حشرات تمایل بسیار زیادی به کربن دی اکسید دارند، می توان انتظار داشت که این ماده برای از بین بردن حشرات مفید عمل کند. برای این کار می توان با گذاشتن تکه های کوچکی از یخ داخل سکونت گاه حشرات و سپس بستن کلیه راه های ورودی هوا، باعث خفه شدن حشرات شد.
  • استفاده جالب دیگری که از این ترکیب می شود،به منظور مقابله با آتش است. همانطور که اشاره کردیم یخ کربن دی اکسید هنگام مواجه با حرارت تصعید می شود و از آن بخار حاوی کربن دی اکسید خارج می شود، این گاز باعث می شود اکسیژن کافی به آتش نرسیده و در پی آن خاموشی رخ دهد. بنابراین استفاده از تکه هایی از آن برای خاموشی آتش می تواند نتایج خوبی به همراه داشته باشد.
  • یخ کربن دی اکسید در صنعت نیز کاربرد بسیار زیادی دارد. برای مثال می تواند با تصعید خود، بخارات قابل اشتعال را از بین ببرد.

نکات ایمنی برای استفاده صحیح از یخ خشک

  • قبل از هر چیز استفاده از دستکش را هنگام تماس با یخ خشک فراموش نکنید. همانطور که قبلا صحبت شد به دلیل این که این نوع یخ در دمایی معادل منفی 109.3 درجه فارنهایت یا منفی78.5 درجه سانتی گراد تولید می شود، سرما زایی شدیدی داشته و در هنگام تماس مستقیم با پوست دست ممکن است باعث سوختگی شود. در برخی نوشیدنی ها از این نوع یخ استفاده می شود اما توجه کنید که بهتر است در هنگام نوشیدن مراقب باشید تا لب هایتان با یخ تماس مستقیم نداشته باشد. به طور کلی مدت زمانی 10 ثانیه کافیست تا یخ کربن دی اکسید به طور کلی پوست شما را بسوزاند.
  • اگر قصد استفاده وسیع از یخ را دارید، بهتر است یخ کربن دی اکسید را در محلی استفاده کنید که تهویه هوا به خوبی انجام شود. دلیل این اتفاق آن است که یخ در هنگام ذوب شدن مستقیما به گاز کربن دی اکسید تبدیل می شود. در صورتی که در محیطی سر بسته کربن دی اکسید زیادی تجمع یابد، باعث مشکل در تنفس و کاهش سطح اکسیژن خون می شود.
  • دقت کنید که بهتر است بعد از استفاده از یخ خشک، باقی مانده یخ مورد استفاده را در مکانی که دارای تهویه مناسب است بگذارید تا به آرامی ذوب شود. برای سرعت بخشیدن به این اتفاق می توانید از آب گرم نیز استفاده کنید. اما توجه کنید که رها کردن یخ در سینک منجر به آسیب به آن می شود. علاوه بر آن رها کردن یخ در سطل زباله در صورتی که تهویه مناسبی وجود نداشته باشد ممکن است باعث انفجار شود.

دسته‌بندی نشده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *